© J. Arts
© J. Arts
Let op!! Dit is geen wetenschappelijke kaart, en geeft alleen in grote lijnen de beweging van de continenten weer. Zelfs geologen hebben nog niet alles ontdekt, en weten alleen de hoofdlijnen. Zo weet men dat Madagascar zich in het Krijt van het vaste land heeft losgemaakt, maar tegenwoordig denkt men dat Madagascar toch nog een tijd lang via een landbrug verbonden is geweest met India!
In 1912 kwam Alfred Wegener (1880-1930) met de therorie dat continenten zich in de loop der geschiedenis verplaatst zouden moeten hebben. Deze revolutionaire ontdekking in de geologie die plaattektoniek wordt genoemd werd pas in de jaren zestig algemeen geaccepteerd.
De wereldkaart laat ook duidelijk zien dat sommige continenten als puzzelstukjes in elkaar passen zo sluit de kustlijn van Afrika bijvoorbeeld prima aan op de van Zuid-Amerika. Wegener beweerde dat in het Paleozoicum de continenten waren verenigd in een grote landmassa die hij Pangaea noemde. Deze landmassa viel tijdens het Mesozoicum uiteen. Wegener onderbouwde zijn theorie met vele waarnemingen waaronder het doorlopen van bergketens op verschillende continenten.
© J. Arts
Als je Zuid-Amerika en Afrika naast elkaar legt zie je dat de vormen mooi overeenkomen.
Pas toen zeebodemonderzoek het bestaan van middenoceanische ruggen waar nieuwe oceaanbodem wordt gevormd en troggen waar de oude oceaanbodem verdwijnt aantoonde werd geaccepteerd dat continenten over het oppervlak van de aarde worden veplaatst en werd aldus Wegeners theorie algemeen geaccepteerd.
Tot vlak voor het Mesozoicum ["de middeleeuwen van het leven"] waren de continenten nog verenigd in het supercontinent Pangaea dat langzaam als een grote landmassa noordwaarts dreef waardoor dieren zich ongehinderd door zeeen over de wereld konden verspreiden. Zo zijn er bijvoorbeeld fossiele resten aangetroffen van de varkensachtige Lystrosaurus die leefde in het Vroeg Trias in Australie, Antarctica, Zuid Afrika, India en China. Aan het einde van het Trias verschenen de eerste dinosauriers en ook zij hadden een zeer ruime verspreiding en vertonen veel gelijkenis met elkaar.
Tijdens het Jura dreven de continenten verder uiteen en onstonden er zeeen die de noordelijke continenten [Noord-Amerika, Europa en Azie] die samen Laurasie vormden scheiden van de zuidelijke [Zuid Amerika, Afrika,India, Australie en Antarctica] dewelke tesamen Gondwana vormden. Die scheiding was echter niet volledig en daarom vertonen de in Laurasia en Gondwana levende dinosauriers nog veel gelijkenis met elkaar.
Zo is de Noord-Amerikaanse brachiosauriers vrijwel identiek aan die van Afrika. Maar daarnaast waren er ook dieren die duidelijk van elkaar gingen afwijken zoals de met grote stekels uitgeruste Afrikaanse stegosaurier Kentrosaurus en de Noord-Amerikaanse met platen uitgeruste Stegosaurus. Ook Chineese dinosauriers begonnen af te wijken ten opzichte van dinosauriers elders in de wereld hetgeen duidt op een geisoleerd bestaan.
Tijdens het Krijt viel Gondwana uiteen en dreven Afrika en Zuid Amerika uit elkaar terwijl op het noordelijk continent Laurasia Noord-Amerika wegdreef van Europa. India dat in het begin van dit proces was losgeraakt van Antarctica lag inmiddels ter hoogte van de evenaar.
Stijging van de zeespiegel was er de oorzaak van dat laaggelegen gebieden overstroomden door deze stijging ontstonden er ook een aantal ondiepe zeeen die de continenten verdeelde. Zo was Noord-Amerika verdeeld in een oostelijk en westelijk deel, Europa in een noordelijk- en zuidelijk deel en was ook Afrika verdeeld in tenminste twee aanzienlijke landmassa’s.
Aan het einde van de Krijt periode waren de dinosauriers opgedeeld in talrijke geisoleerde gemeenschappen die werden gescheiden door zeeen hetgeen leidde tot een grote vormenrijkdom door een geisoleerde evolutie.
De aarde is geen vaste bol maar een uit verschillende lagen bestaande bol die gedeeltelijk vloeibaar is (zie tekening).
