Wat is een fossiel

Fossielen zijn gewoon versteende afdrukken van botten, die na miljoenen jaren worden opgegraven door paleontologen. Dit kunnen overigens ook afdrukken zijn van planten, huid, zaden e.d.
Meestal zijn de botten zelf allang vergaan, maar de afdruk die het heeft achtergelaten in de bijvoorbeeld versteende klei niet. Overigens worden kleurafdrukken niet gefossiliseerd, dus weet niemand welke kleuren de dinosaurussen hadden.

Hoe ontstaan fossielen

Allereerst moet er een dier dood gaan, dat hoeft niet per se een dinosaurus te zijn geweest, maar kan elk dier zijn. Ook nu kunnen er zelfs fossielen ontstaan alleen kun je dat pas over een heel lange tijd zien. Als een dier dood gaat dan blijft er normaal gesproken na verloop van tijd niets meer van over. Vaak wordt het dier door andere dieren opgegeten. Denk maar eens aan gieren, maar ook andere dieren eten vlees en zelfs botten van dode dieren op. Veel van die dieren zijn erg klein, zo eten mieren en en vooral larven van vliegen veel dode dieren. Dus wil een fossiel ontstaan mogen er geen andere dieren bij kunnen komen om hem op te eten. Dit kan als een dier zeer snel wordt begraven door zand of slib (een soort zand/kleigrond dat je bij water tegenkomt zoals rivieren), of wordt bedolven onder zand in een zandstorm of zo. Veel fossielen worden dan ook gevonden bij plaatsen waar vroeger water is geweest of wat vroeger een woestijn is geweest. Een dier is dan in het water gevallen en bedekt door slib van de rivier. Het beste is als er zelfs geen zuurstof bij komt want dit versneld het verrottingsproces enorm, en zoals bekend komt er onder water veel minder (vrije) zuurstof bij dan op het land. Nog beter zijn de condities geweest in de provincie Liaonig in China bijvoorbeeld waar door natuurlijke omstandigheden er zelfs helemaal geen zuurstof in het water zat door een giftige vulkaanuitbarsting. Hier zijn de laatste jaren dan ook de bekende gevederde dinosaurussen gevonden.
Zie ook 'Gevederde dino's'
Zo, nu hebben we een dood dier dat begraven is met modder. Langzaam begint het vlees van het dier dan toch te verrotten, en blijven de beenderen (botten) over. Beenderen blijven veel langer bewaard dan het zachte vlees van dieren. En dan kan het twee kanten uit gaan.
1) Op den duur vergaan zelfs harde botten, maar omdat ze helemaal bedekt zijn met grond, heel veel grond want dit proces duurt heel lang, blijven er in de grond holtes over waar de botten hebben gezeten. Ongeveer zoals met kleien, als je je hand hard in de klei duwt blijft je handafdruk in de klei staan. En dan komt het, die holtes blijven niet leeg maar worden opgevuld met materiaal dat door de bodem in die afdrukken sijpelt. Dit zijn stoffen met moeilijke namen zoals calciet, zwavelijzer, kiezelaarde of zelfs opaal. Na verloop van tijd worden die stoffen kei en keihard, ze verstenen (worden steen). Dus we vinden niet de echte botten van de dieren maar versteende afdrukken van de beenderen die er wel precies zo uitzien als de echte botten. Het inwendige van de beenderen is dan niet bewaard gebleven.
2) Het kan ook zijn dat deze stoffen in de beenderen zelf doordringen en de botten zodoende verstevigen en verstenen van binnenuit, dan blijven wel de echte beenderen over maar zijn chemisch wel iets veranderd door de doorgesijpelde stoffen. Maar structuur van de botten zijn zo wel bewaard gebleven en dit type fossiel is zeer belangrijk voor de bestudering van dinosaurussen. Zo hebben paleontologen ontdekt dat theropode dinosaurussen holle beenderen hebben, dat sommige dinosaurussen altijd doorgroeiden en dat weer andere seizoensgebonden groeistops hadden. Ook is vastgesteld dat de meeste dinosaurussen zeer snel groeiden toen ze jong waren en als ze volwassen werden veel minder snel groeiden.
Zo nu hebben we fossielen, maar die liggen diep onder de grond, en ons dier is in het water gevallen dus hij ligt nog onder water ook nog! Hoe kunnen we hem dan vinden? Op de eerste plaats denk ik dat de meeste fossielen ook niet eens worden gevonden maar hoe gaat het met ons fossiel? Ons dier is misschien wel 70 miljoen jaar geleden in het water gevallen, in een rivier. Nu 70 miljoen jaar later is de aarde veranderd. Die rivier bestaat niet meer, bossen zijn verdwenen en bergen zijn misschien ontstaan. Dit gaat gewoon door, ook nu nog. Er ontstaan woestijnen, door vulkaanuitbarstingen ontstaat nieuw land. Dus ons fossiel ligt nog steeds diep onder de grond, maar niet meer in het water. Door wind, of aardverschuivingen wordt er steeds iets van de bovenkant van het aardoppervlak afgehaald. Dus de fossiele beenderen komen steeds hoger, dichter bij het aardoppervlak te liggen. Dan op een dag is een paleontoloog op zoek en ziet ineens een heel klein stukje van dat fossiel boven de grond uitsteken en begint te graven. Ons fossiel is gevonden, was die paleontoloog niet hier geweest was dit fossiel misschien nooit gevonden en door hetzelfde proces als waarmee het aan de oppervlakte is gekomen vernietigd. Wind, regen en ook stromend water kunnen in duizenden jaren hele rotsblokken uitslijpen en zodoende fossielen aan het oppervlak brengen maar natuurlijk ook vernietigen. De paleontoloog moet op het goede tijdstip op de juiste plaats zijn. Je ziet het is al bijna een wonder dat een fossiel ontstaat, maar het is ook nog een wonder dat het gevonden wordt!
Dit is een veel voorkomende vorm van fossilisatie (fossiel worden), er zijn er echter nog meer zoals in woestijnen door uitdroging of in ijs waar veel meer bewaard blijft of leemgroeven waar echte afdrukken (ook van bv veren bewaard blijven).

WAT HEBBEN WE GEVONDEN?

We hebben van de dinosaurussen alleen versteende resten en afdrukken gevonden. Deze versteende resten worden fossielen genoemd. Er moet heel veel gebeuren om een fossiel te laten ontstaan. De dinosaurus moet terecht komen in een omgeving waar zijn botten niet wegrotten. Over het algemeen gebeurt dit als het kadaver van een dode dinosaurus in het water terecht komt. Hij zakt naar de bodem, waar het tere weefsel wegrot, maar de botten behouden blijven. Later komen de botten van het dier onder de modder van de bodem te liggen. Nu kan er geen zuurstof meer bij de botten komen en zullen ze niet wegrotten. Een andere situatie waarin skeletten behouden kunnen blijven is als het dier onder een rotsverschuiving of iets dergelijks terecht komt. De botten zijn in deze situatie helaas niet heel meer terug te vinden. Een ander probleem is het vinden van de botten. Normaal gesproken liggen ze na miljoenen jaren vele meters onder de grond. Door aardverschuivingen of erosie komen soms lagen van de aardbodem omhoog die anders verborgen gebleven zouden blijven. Juist in dit soort diepere lagen zijn fossielen te vinden. Soms zijn ook fossielen te vinden op oceaan bodems die opgedroogd zijn. Evenzo belangrijk als het vinden van botten zijn voetafdrukken en afdrukken van de huid van dinosaurussen. Al deze gegevens moeten helpen bij het reconstrueren van de dieren. Aan het skelet alleen kun je natuurlijk niet zien hoe het dier er oorsponkelijk heeft uitgezien. Als de botten nauwkeurig bestudeerd worden is te zien waar de aanhechtingen van de spieren hebben gezeten. Deze worden vergeleken met de structuur van tegenwoordige levensvormen. Met behulp van deze gegevens wordt vaak in de computer een reconstructie gemaakt en wordt er als het ware een vel overheen gespannen. Aan de voetafdrukken die zijn gevonden is weer op te maken hoe de dieren zich voortbewogen en hoe snel. Uit gevonden versteende uitwerpselen is te achterhalen wat de dieren aten. Als een fossiel wordt ontdekt wordt dit altijd met de grootste zorg uitgegraven. . Meestal wordt een groot blok grond uitgegraven waar het fossiel in zit. Dit blok wordt verstevigd met gips en middels een vrachtwagen naar het laboratorium vervoerd. In dit laboratorium wordt het skelet zorgvuldig uit de rotsen gehaald. Hier is zeer veel geduld voor nodig. Bij het in elkaar zetten van het skelet worden meestal niet de originele botten gebruikt, maar afgietselen ervan. Bovendien is het zeer zelden dat een compleet skelet wordt gevonden. Meestal worden een aantal botten van verschillende skeletten gecombineerd. Soms moet men zelfs een missend bot zelf maken. Ook dit gebeurd op kennis die is opgedaan met andere skeletten.

Copyright 1999 Business Internet Trends