Hominiden

Mensen en dinosauriërs

Er zijn nog steeds mensen die denken dat de vroegste mensen hebben samengeleefd met dinosaurussen. Waarschijnlijk heeft dit te maken met de populaire films waarin vaak holenmensen te zien waren die zich moesten verdedigen tegen roofzuchtige dino's. Ook een film als bijvoorbeeld King Kong maakte zich hier schuldig aan. Iedereen kent die scene waarin King Kong het opneemt tegen een dinosaurus om zijn (geliefde) geroofde bruid te beschermen. Maar ook films als Jurassic Park kunnen hieraan bijgedragen hebben omdat, hoewel in deze tijd spelend, weer mensen het moesten opnemen tegen dinosauriërs. Godzilla is ook zo'n voorbeeld van een vooral in Japan populaire filmreeks en niet te vergeten de allerlaatste Godzilla film uit Hollywood.
Wat ook voor leken moeilijk te bevatten is, is de enorme tijdspanne waarin de evolutie zich heeft voorgedaan. Holenmensen zijn uitgestorven, mammoeten ook en die hebben samengeleefd dus waarom die andere uitgestorven diersoorten niet?
Om een idee te geven van de enorm lange tijd die er tussen dinosaurussen en mensen zit heb ik dit visueel proberen uit te drukken. De tijd van 4600 miljoen jaar geleden tot 570 miljoen jaar geleden heb ik maar weggelaten, we beginnen bij 570 mjg. De tijd waarvan we de eerste fossiele overblijfselen van dieren en planten kennen. We nemen de 302 meter hoge Eiffeltoren als maatstaf:

5 mjg ontstaan pas de eerste hominiden, dat is op 2.65 meter van de top van de Eiffeltoren! Pas op ongeveer 1.30 meter van de top komen we de eerste mensen tegen, Homo habilis. Dat is ongeveer 2.5 mjg. Laten we eens kijken naar de stamboom van de menselijke evolutie.

Oudste hominide ontdekt (Sahelanthropus tchadensis)
In Tsjaad is de oudste hominide tot nu toe ontdekt met een ouderdom van 6-7 miljoen jaar. Het betreft hier de vondst van een vrijwel intacte schedel (hoewel wat ingedeukt), iets wat zeer uitzonderlijk is. De oudste intacte schedel die hiervoor is gevonden was van Kenyanthropus (zie hieronder). De bijnaam die aan de schedel is gegeven is Toumaï en betekent "hoop op leven". Het is goed mogelijk dat Sahelanthropus al op twee benen heeft gelopen omdat de ruggegraat onder dezelfde hoek aan de schedelbasis zit als bij andere tweebenige hominiden.
© J. Arts

Oudste hominide ontdekt (Sahelanthropus tchadensis)
In Tsjaad is de oudste hominide tot nu toe ontdekt met een ouderdom van 6-7 miljoen jaar. Het betreft hier de vondst van een vrijwel intacte schedel (hoewel wat ingedeukt), iets wat zeer uitzonderlijk is. De oudste intacte schedel die hiervoor is gevonden was van Kenyanthropus (zie hieronder). De bijnaam die aan de schedel is gegeven is Toumaï en betekent "hoop op leven". Het is goed mogelijk dat Sahelanthropus al op twee benen heeft gelopen omdat de ruggegraat onder dezelfde hoek aan de schedelbasis zit als bij andere tweebenige hominiden.	© J. Arts

Is dit onze nieuwe voorouder?
Deze in Kenya gevonden schedel zou wel eens onze nieuwe voorouder kunnen zijn. Tot nu toe dacht men dat onze evolutionaire weg via de Australopithecus afarensis (Lucy) liep maar G. Leakey denkt dat Kenyanthropus platyops onze oudste gemeenschappelijke voorouder kan zijn. Dus waar alle mensen van afstammen. Dit geheel nieuwe genus leefde ongeveer 3.5 miljoen jaar geleden gelijktijdig met Australopithecus maar had aan het gebit te zien een geheel ander dieet zodat zij naast elkaar konden bestaan. Het is opmerkelijk dat de schedel die een plat voorhoofd heeft (daarom de naam platyops) een grote gelijkenis vertoont met Homo rudolfensus die zo'n 1.5 miljoen jaar later leefde. Leakey denkt dat H. rudolfensis afstamt van Kenyanthropus.
© J. Arts

Is dit onze nieuwe voorouder?
Deze in Kenya gevonden schedel zou wel eens onze nieuwe voorouder kunnen zijn. Tot nu toe dacht men dat onze evolutionaire weg via de Australopithecus afarensis (Lucy) liep maar G. Leakey denkt dat Kenyanthropus platyops onze oudste gemeenschappelijke voorouder kan zijn. Dus waar alle mensen van afstammen. Dit geheel nieuwe genus leefde ongeveer 3.5 miljoen jaar geleden gelijktijdig met Australopithecus maar had aan het gebit te zien een geheel ander dieet zodat zij naast elkaar konden bestaan. Het is opmerkelijk dat de schedel die een plat voorhoofd heeft (daarom de naam platyops) een grote gelijkenis vertoont met Homo rudolfensus die zo'n 1.5 miljoen jaar later leefde. Leakey denkt dat H. rudolfensis afstamt van Kenyanthropus.	© J. Arts

En net als paleontologen zijn ook antropologen het niet altijd met elkaar eens. Paranthropus Boisei is hier een voorbeeld van want je kunt dezelfde schedel ook tegen komen als Australopithecus boisei. Er is namelijk een groep wetenschappers die alle robuuste hominiden Australopithecus noemen en een groep die deze hominiden Paranthropus noemen.
Wie verdere informatie over de evolutie van de mens wilt raad ik de volgende sites aan:
Eden
En wie vooral iets over Australopithecus afarensis wilt weten natuurlijk,
Lucy