Jinfengopteryx

Classificatie	Vindplaats	grootte 1 blok= 7,5 X 7,5cm
'Gouden vogelveer' Dinosauria Saurischia Theropoda Tetanurae Avetheropoda Coelurosauria Maniraptora Troodontidae

30-03-2005 hebben enkele Chinese paleontologen de vondst van een nieuwe dinosaurus/vogel bekend gemaakt, Jinfengopteryx elegans. De Chinese onderzoekers plaatsen Jinfengopteryx in de groep Avialae waardoor je het eigenlijk een vogel moet noemen, net zoals Archaeopteryx maar aan het eind van dit verhaal worden daar toch enkele kanttekeningen bij geplaatst.

Classificatie
Theropoda
Maniraptora
Avialae
Jinfengopteryx elegans

Etymologie

Holotype
Een volledig skelet met veerimpressies

Plaats en leeftijd

Het is een vrij grote vogel met een lengte van 54.8 cm (de helft is staart) en is op zijn zij gefossiliseerd en heeft een driehoekige schedel zoals Archaeopteryx. Er zitten 18 tanden in de onderkaak die dicht op elkaar gepakt zitten, 14 tanden in de bovenkaak en nog eens 4 in de premaxilla. De staart bestaat volgens de onderzoekers uit 23 wervels maar enkele wetenschappers hebben al geopperd dat het er 24 moeten zijn omdat de Chinese paleontologen twee samengeperste staartwervels als een hebben geteld. Er zijn ook buikribben (gastralia) gevonden en in de buikwand zijn "dingen" gevonden die op eieren lijken maar dat is (nog) niet met zekerheid te zeggen. Jinfengopteryx heeft (net zoals Archaeopteryx) nog gewoon drie vingers aan de hand, die allen met klauwen zijn voorzien.
Er zijn duidelijke veercontouren te onderscheiden rond de nek, lichaam, heupen, bovenbenen, staart en rond de handen. De veren zijn kort en hebben een simpele structuur zoals bij Sinovenator en enkele gevederde dromaeosauriden. Er zijn twee plukjes veren rond de vingers bewaard gebleven maar genoeg om te kunnen zeggen dat het geen primaire veren zijn. De lange staartveren zijn mooi gefossiliseerd vooral rond de middelste en distale staartwervels en worden langer richting het einde van de staart. De laatste staartveren zijn erg lang en symmetrisch en hebben baardjes.
De Chinese beschrijvers van Jinfengopterxy plaatsen deze als zustertaxa van Archaeopteryx,

Zo, en dan nu een toch wel geheel andere zienswijze! Er zijn mensen, waaronder Mickey Mortimer die het met de Chinese paleontologen niet eens zijn.
Hoewel Ji et al. (2005) Jinfengopteryx in de Archaeopterygidae (Avialae) indelen heeft deze dinosaurus/vogel enkele kenmerken die in het geheel niet vogelachtig te noemen zijn. De naris is klein en ligt behoorlijk voor in de snuit, die ook nog eens ronder van vorm is dan bij leden van de Avialae. De fenestrae (vensters/openingen) van de maxilla nemen een groter percentage in van de lengte van de antorbital fossa. Jinfengopteryx bezit een groot aantal tanden in de bovenkaak. Het schouderblad is distaal uitgebreid (zoals bij scansoriopterygids). De eerste vinger (bij ons de duim) is robuust en het eerste middenhandsbeentje is langer dan bij de meeste paravians (bijna vogels).
Dan zijn er ook nog enkele kenmerken die wel vogelachtig zijn maar die zijn te geavanceerd voor archaeopterigids. Twaalf halswervels, elf rugwervels, samengegroeide midenhandsbeentjes III-1 en III-2.
Na al deze kenmerken, en natuurlijk nog vele andere, in de computer gestopt te hebben komt er een geheel ander cladogram uit als bij Ji et al. Mickey denkt dat Ji niet alle kenmerken van Jinfengopteryx goed gecodeerd heeft waardoor je natuurlijk ook verkeerde resultaten krijgt. Enkele voorbeelden: Kegelachtige tanden die in doorsnede D-vormig zijn Terwijl in de officiele tekening in de beschrijving de tanden naar achteren gebogen zijn. Het tweede voorbeeld is: Het centrum van de tweede staartwervel minder dan de helft van de eerste wervel. Bij Archaeopteryx is dit 110 - 140%, dus veel meer dan de <50% van Jinfengopteryx! Dit lijkt te komen omdat Ji et al. de eerste twee staartwervels als een wervel beschouwen terwijl er twee chevrons mee geassocieerd zijn.
Er zijn nog enkele karakters waardoor Jinfengopteryx bij Ji et al. als een vogel uit de analyse komt. De coronoid is als afwezig aangemerkt, terwijl deze regio niet goed bewaard is gebleven en geavanceerd vormen zoals Ichtyornis hem wel bezitten. Verder is de externe vensteropening in de onderkaak als afwezig aangemerkt, ondanks de surangular bedekt is en de kaak vanuit het midden zichtbaar is.
Verder worden Sinovenator en Jinfengopteryx door Ji et al. foutief gecodeerd waardoor ze apart in het cladogram verschijnen. Zo wordt Sinovenator foutief gecodeerd alsof hij tanden voorzien van zaagtandjes heeft. Meer dan 27 staartwervels terwijl dit onbekend is, de acromion (schoudertop) als puntig wordt gekenmerkt terwijl deze is afgebroken en bij Jinfengopteryx als stomp wordt gecodeerd terwijl in de illustratie als puntig te zien is.
Zo wordt de classificatie van Ji et al. in twijfel getrokken en met de "goede" coderingen krijgt Mickey een geheel ander cladogram. Er moet wel worden opgemerkt dat Mickey het fossiel niet persoonlijk heeft gezien maar dat op het gebied van het samenstellen van een cladogram toch wel al een expert genoemd kan worden.

Bron: Geological Bulletin of China, Ji Q, Ji S A, You H L, Liu Y X, First avialean bird of China
Mickey Mortimer, The Theropod Database

© J. Arts (Potlood)

© J. Arts (inkt)
En een wat andere uitvoering