Scansoriopteryx

Czerkas, S.A., & C.Yuan, 2002

Classificatie Vindplaats grootte 1 blok= 5X5 cm

'Klimmende vleugel'

Dinosauria

Saurischia

Theropoda

Tetanurae

Avetheropoda

Coelurosauria

Maniraptora

20 cm (onvolwassen)

Late Jura periode (?), mogelijk jonger

In augustus 2002 beschreven onvolwassen dinosaurus, die zeer waarschijnlijk in bomen heeft geleefd. Er zijn afdrukken van donsachtige veren gevonden maar het is waarschijnlijk dat het ook vliegveren heeft gehad zoals bijvoorbeeld Microraptor gui. Er zijn echter geen aanwijzingen dat het net zoals Microraptor gui ook vleugels aan de benen heeft gehad. Scansoriopteryx is trouwens zeer waarschijnlijk dezelfde als Epidendrosaurus. Het is nog niet helemaal zeker en ook welke naam er nu eerder was, Epidendrosaurus of Scansoriopteryx, is nog niet geheel opgelost. Dit is in zoverre belangrijk dat de eerste naam voorrang krijgt op de tweede. Dus als blijkt dat het echt twee en dezelfde dieren zijn geweest is de eerst verschenen naam de hoofdnaam van deze nieuwe dinosaurus en de andere wordt dan een junior synoniem.
Beide dieren zijn trouwens onvolwassen exemplaren maar bij Epidendrosaurus zijn geen veerafdrukken gevonden hoewel daar eerst wel sprake van was maar dat bleek een misinterpretatie te zijn geweest. Alletwee hebben ze een kenmerk dat bij nog geen andere dinosaurus (tenminste in die mate) bekend was. De derde vinger (vinger III) is bijna twee keer zo lang als vinger II, de middelste vinger bij dinosaurussen. Bij vrijwel alle dinosaurussen is de middelvinger (Vinger II) het langste, alleen bij basale theropoden zoals Herrerasaurus was vinger III net iets langer dan II.
Waar deze zeer lange, smalle derde vinger voor diende is nog niet geheel duidelijk, misschien gebruikte Scansoripteryx hem om insecten uit gaten in bomen te punniken zoals de Aye-aye (vingerdier) uit Madagaskar. Het kan ook zijn dat het nuttig bij het klimmen tussen de takken is geweest. Ook de voeten van deze baby dinosaurus wijzen op een in bomen levende leefwijze. De eerste teen was waarschijnlijk opponeerbaar, wat wil zeggen dat hij de tenen ergens omheen kon leggen, om bijvoorbeeld een tak vast te grijpen. Kijk maar eens naar de onderste tekening, de rechter voet heeft hier een grijphouding.
Scansoriopteryx is door Czerkas in een boek bekend gemaakt wat zeer ongebruikelijk is. Meestal wordt hiervoor een wetenschappelijk tijdschrift gebruikt dat zich dan van in dit onderwerp bekende wetenschappers bediend om het artikel voor publicatie grondig te testen. Dat schijnt hier in het boek niet gebeurd te zijn hoewel Czerkas volhoud van wel. Epidendrosaurus is wel door een wetenschappelijk tijdschrift gepubliceerd (Naturwissenschaften 89: 394-398) maar eerst als online verhaal op internet! Hierdoor zijn er ook misverstanden ontstaan over welke naam nu officieel is en eerst was.

Bronnen

Er zijn bij Scansoriopteryx afdrukken van donsveren gevonden, waarschijnlijk heeft hij ook vliegveren gehad maar die zijn niet gefossiliseerd. Of de veren zoals bij meerdere gevleugelde dinosaurussen ook over de derde vinger liepen is niet bekend.