Korte berichten 2008

28 februari 2008

Diceratops en Microceratops zijn insecten

Het blijkt dat de twee gehoornde dinosaurussen Diceratops en Microceratops namen hebben gekregen die al bestonden. Er zijn twee insecten met die naam en omdat de insecten die naam eerder hebben gekregen moeten de dinosaurussen nieuwe namen krijgen.
Nu is er voorgesteld de namen te veranderen in Diceratus en Microceratus.
Dus:
Diceratops Diceratus, twee gehoornd
Microceratops Microceratus, klein gehoornd

24 februari 2008

Zo, nu een update van enkele dinosaurussen die de afgelopen tijd zijn gevonden.

Twee carnivore dinosaurussen gevonden in Niger

Kryptops palaios & Eocarcharia dinops

Eocarcharia and Kryptops Illustration © T. Marshall

In Afrika, Niger om precies te zijn, zijn twee nieuwe carnivore dinosaurussen gevonden. Een abelisauride, en een carcharodontosauride dinosaurus. Ze zijn gevonden in de Erlhaz formatie die een ouderdom heeft van ongeveer 112 miljoen jaar (Aptiaan-Albiaan). Uit deze regio komt ook de bekende Suchomimus. De twee nieuw benoemde dinosaurussen behoren tot de oudste vormen van hun clade en laten zien dat enkele eigenschappen van deze groep (zoals grote lichaamslengte en enkele schedelkenmerken) al in het Midden-Krijt bestonden. De beenderen van de abelisauride dinosaurus zijn van een volwassen dier en lagen niet gearticuleerd. De maxilla lag op een afstand van 15 meter van de andere beenderen en was door erosie vrij van het omringende gesteente. Er lagen geen beenderen van andere dieren in de onmiddelijke nabijheid. De carcharodontosauride dinosaurus is bekend van geïsoleerde beenderen, maar zijn waarschijnlijk van een en dezelfde soort. Zo past het post-orbitaal been en het gevonden voorhoofdsbeen precies op elkaar.

Classificatie
Dinosauria
Theropoda
Ceratosauria
Abelisauroidea
Abelisauridae
Kryptos palaios
Etymologie
De naam komt van 'Krypto', dat bedekt betekent en 'ops' betekent gezicht. Dus 'bedekt gezicht'.
En dit komt weer door alle groeven en putjes die op de maxilla te vinden zijn waar bloedvaten e.d. gelopen hebben en waar mogelijk een keratine laag of bedekking heeft gezeten.
palaios is in het Grieks 'oud' en slaat op de relatieve ouderdom van dit dier (112 mj).
Holotype
gedeeltelijk skelet waaronder een linker maxilla
verscheidene gedeeltelijke wervels en ribben
een gearticuleerde heupgordel en heiligbeen
Plaats en Tijd
Gadoufaoua, de westhoek van de Ténéré woestijn
Elrhaz formatie (Aptiaan-Albiaan 112 mjg).

Classificatie
Dinosauria
Theropoda
Tetanurae
Allosauroidea
Carcharodontosauridae
Eocarcharia dinops
Etymologie
De naam komt van 'Eos', wat je kunt vertalen met dageraad, ochtend en 'karcharias' betekent haai. Dit omdat deze familie dinosaurussen tanden hebben die op haaietanden lijken. 'dinopos' betekent zoveel als woest ogend, en dit is om aan te geven dat deze dinosaurus een grote wenkbrauw boven de oogkas had zitten.
En dit komt weer door alle groeven en putjes die op de maxilla te vinden zijn waar bloedvaten e.d. gelopen hebben en waar mogelijk een keratine laag of bedekking heeft gezeten.
palaios is in het Grieks 'oud' en slaat op de relatieve ouderdom van dit dier (112 mj).
Holotype
Compleet linker postorbitaal been
Toegewezen beenderen
Nog een compleet linker postorbitaal been
twee maal een gedeeltelijk rechter postorbitaal been
Bijna geheel linker maxilla
Drie tanden en een tandkroon
Nog wat spul
Plaats en Tijd
Gadoufaoua, de westhoek van de Ténéré woestijn
Elrhaz formatie (Aptiaan-Albiaan 112 mjg).

Sereno, P.C. and Brusatte, S.L. 2008. Basal abelisaurid and carcharodontosaurid theropods from the Lower Cretaceous Elrhaz Formation of Niger. Acta Palaeontologica Polonica 53 (1): 15–46.

Velafrons

Nieuwe Mexicaanse dinosaurus

Een internationaal team paleontologen, geleid door wetenschappers van 'the Utah Museum of Natural History' uit Utah (Verenigde Staten), hebben in Mexico een nieuwe dinosaurus opgegraven. Tot heden waren er nog maar weinig dinosaurussen bekend uit Mexico. Deze nieuwe dinosaurus die de naam Velafrons coahuilensis heeft gekregen was een plantenetende, grote dinosaurus die behoort tot een groep dinosaurussen die ook wel als eendesnaveldinosaurussen (Hadrosaurussen) worden aangeduid.
De naam Velafrons is een combinatie van Latijn en Spaans en betekent 'zeil voorhoofd', door de grote op een zeil lijkende kam op zij hoofd. Het tweede deel van de naam is ter ere van de staat in Mexico waar dit 72 miljoen jaar oude dier werd gevonden: Coahuila.
Door het droge klimaat in Mexico is het moeilijk om dinosaurussen te vinden omdat met weinig gegenval er ook weinig erosie is. Hierdoor zullen resten die in de grond verborgen zitten maar langzaam vrij komen te liggen en gevonden worden.

Door de hoge zeespiegel in de tijd van het Late Krijt werden grote delen van het laag liggende deel van Noord-Amerika overstroomt. Dit had tot resultaat dat een ondiepe, warme binnenzee zich van de Noordelijke Ijszee tot aan de Golf van Mexico uitstrekte. Dinosaurussen uit het westelijk deel, die hier leefden hadden een smalle strook land ter beschikking die begrenst werd aan de ene kant door de binnenzee in het oosten en de andere kant de oprijzende bergketens in het westen. Dit gebied staat bekend als Laramidia of gewoon West Amerika. Midden-Amerika bestond nog niet en Mexico vormde dus het zuidelijkste puntje van het continent.
In die tijd (72 miljoen jaar geleden) zag dit gebied er geheel anders uit dan nu. Het was een natte riviermond waar het zoute water van de oceaan zich vermengde met zoet water van rivieren. Veel gevonden beenderen waren bedekt met gefossiliseerde slakken en schelpdieren war er op duidt dat de dinosaurussen dicht bij de kust hebben geleefd.
Er werden behalve de geïsoleerde skeletten ook beenderbedden gevonden waar de beenderen door elkaar heen lagen van hadrosauriërs en hoorndinosaurussen (ceratopiden). Het lijkt er op dat dit massagraven zijn veroorzaakt door rampen zoals stormen. Dit moeten enorme stormen zijn geweest die grote stukken kustlijn hebben weggevaagd en hele kuddes dinosaurussen de dood in hebben gejaagd.

Velafrons is de eerste dinosaurus uit Mexico die een eigen naam heeft gekregen, en komt uit een rotsformatie die bekend staat als Cerro del Pueblo formatie. Het skelet is al in 1990 gevonden door Marthe Carolina Aguillon, en gedurende meerdere jaren opgegraven. In 2002 was het gehele skelet eindelijk opgegraven maar het duurde bijvoorbeeld nog eens twee jaar voordat de schedel helemaal geprepareerd was!
Gezien de ontwikkeling van enkele beenderen in de schedel en het skelet handelt het zich hier om een nog niet volwassen dier die toch al een lengte van zo'n 7.62 meter moet hebben gehad. Eenmaal volwassen wordt zijn lengte tussen de 9 en 10.5 meter geschat.
Volgens paleontoloog Gates is dit de eerste kamhadrosauriër uit deze regio van Noord-Amerika. Kamhadrosauriërs zijn een buitengewone vorm van gewervelde evolutie volgens Gates. In tegenstelling tot andere dieren waar de neusbeenderen voor de ogen liggen, hebben deze dinosaurussen hun schedel zo getransformeerd dat de neus boven op de schedel rustte. De snuit strekte zich verder naar achteren uit, richting gezicht, om de vrijgekomen ruimt op te vullen. Het ademen was niet recht toe recht aan bij deze dinosaurussen. De lucht stroomde door een serie passages van de snuit naar de kam en dan via een opening boven de ogen naar de longen. Het wordt aangenomen dat Velafrons geluid kon voortbrengen door middel van de kam.

Buiten Velafrons werd nog een andere soort hadrosaurus gevonden en een plantenetende gehoornde dinosaurus. Net als zijn grote neef Triceratops had de ceratops uit Coahuilla een massieve hoorn boven de ogen en een grote frill (nekkraag). Ook grotere en kleinere carnivoren zijn bekend uit dit gebied zoals tyrannosauriden (hoewel kleiner, en oudere verwanten van T.rex) en kleinere uitvoeringen van Velociraptorachtige roofdieren.
Verder werd er de grootste verzameling van voetsporen uit Mexico gevonden. En er wacht nog veel meer om ontdekt te worden.

6 februari 2008

Studie wijst uit dat varens en groenblijvende planten voedzamer zijn dan gedacht

Er werd lang gedacht dat het plantaardige voedsel dat dinosaurussen tot zich namen weinig voedingswaarde bezat. Nu hebben wetenschappers de maag van grote dinosaurussen proberen na te bootsen, en wat blijkt..... de voedingswaarde van de altijd groen blijvende planten en varens is voedzamer dan tot nu toe aangenomen.

Deze vondst helpt het probleem op te lossen van de super grote dinosaurussen, die zo groot konden worden met wat werd aangenomen slecht voedzaam eten. De grootste op het land levende dieren die ooit hebben geleefd waren de Sauropoden, zoals Apatosaurus en Brachiosaurus. Sommige sauropoden konden een lengte bereiken van wel 40 meter en een gewicht van zo'n 110 ton! Toen deze reuzen op aarde rond liepen waren er nog geen bloemhoudende planten, die kwamen pas in het Krijt. Ze moeten gegeten hebben van varen, ginko's, coniferen en hier op lijkende planten. Men dacht altijd dat deze planten weinig voedingswaarde hadden omdat er maar weinig nu levende dieren zijn die zich met dit type voedsel voeden.

Om er achter te komen hoe deze grote dieren van dit type voedsel konden leven bedachten wetenschappers een proef. Ze imiteerden een dinosaurusmaag door middel van glazen, luchtdichte spuiten waarin microben zaten die normaal in de ingewanden van schapen voorkomen. Toen werden hier nu nog levende planten aan toegevoegd die lijken op planten die ten tijde van de dinosaurussen voorkwamen, en begonnen te gisten met de bacteriën.
De onderzoekers kwamen er achter dat ginko's, paardestaarten en sommige varens redelijk veel energie opleverden, gelijkwaardig aan grassen en gebladerte, en zo een verklaring geven hoe sauropoden en andere vegetarische dinosaurussen konden leven van het tot hun beschikking staande voedselaanbod.

Als de sauropoden een metabolisme hadden die gelijkwaardig was aan die van olifanten moest een dinosaurus van 77 ton vier maal zo veel eten als een olifant van 11 ton. Dit hoefde voor sauropoden echter geen probleem te zijn aangezien zij niet kauwden en het plantmateriaal geheel naar binnen werkten. Zij konden dus gedurende de dag grote hoeveelheden naar binnen schrokken. De wetenschappers ontdekten dat de Apenboom (nu nog voorkomend) zeer langzaam verteerde, maar ook zeer veel energie opleverde als het een tijdlang in de maag van een sauropode kon gisten.

Tegenwoordig eten maar weinig dieren van het soort voedsel waar sauropoden eens van aten, misschien omdat dit soort planten sindsdien hun defensie hebben vergroot als reactie op de competitie met bloemhoudende planten.

4 februari 2008

Dinosaurussen al als teenager zwanger

Teenager zwangerschappen eerder regel dan uitzondering onder dinosaurussen

Net zoals moderne reptielen bleven dinosaurussen hun hele leven lang groeien, maar niet altijd even snel. Zij hadden nel als zoogdieren een groeispurt in hun pubertijd. De afgestudeerde studente Sarah Werning en de postdoctoraal aan de universiteit verbonden Andrew H. Lee zijn met bewijzen gekomen dat dinosaurussen seksueel rijp werden aan het eind van deze groeispurt lang voordat zij volgroeid waren. Medium tot grote zoogdieren, waaronden mensen, zijn in staat zicht voort te planten nog voordat zij stoppen met groeien.

Deze conclusie wijst er volgens Werning op dat dinosaurussen goed ontwikkeld geboren werden, maar ook op een hoog sterftecijfer als volwassenen zodat vroege seksuele rijpheid noodzakelijk was voor het overleven als ras.
"Dit is een opwindende vondst, omdat de leeftijd van seksuele volwassenheid met zo veel zaken in verband staat," zegt de adviseur van de studente, Kevin Padian (professor biologie en curator van UC Berkeley's museum). "Het laat ook zien dat je reptielen niet als model kunt gebruiken voor de groei van dinosaurussen, zoals veel geleerden nog steeds doen."

De conclusies werden in de week van 14 januari gepubliceerd in de online editie van "The journal of the National Academy of Sciences", en komen van de enige drie dinosaurusfossielen waar met zekerheid van te zeggen is dat het vrouwelijke dieren zijn geweest. Dunne reepjes van beenderen van deze dinosaurussen laten onder de microscoop een interne structuur zien die lijkt op eenzelfde soort weefsel dat gevonden wordt in levende vrouwelijke vogels, een calciumrijke laag mergachtig weefsel in het beenmerg kort voor de vogels eieren gaan leggen en als bron dient voor het maken van eierschalen.

Dinosaurussen die ook eieren hebben gelegd, hebben ook calcium opgeslagen in vergelijkbare structuren nog voor de ovulatie. In hun wetenschappelijke publicatie berichten zij dat in de beenderen van een been van Allosaurus en de plantenetende Tenontosaurus beide deze inwendige beenderstructuur zijn gevonden, wat betekent dat deze dieren kort voor het leggen van eieren zijn gestorven. De wetenschappers concludeerden dat deze dinosaurussen in hun pubertijd zaten, de Allosaurus had een leeftijd van 10 jaar en de Tenontosaurus 8 jaar ten tijde van overlijden. Eerdere studies hebben aangetoond dat deze dinosaurussen gemiddeld zo'n 30 jaar leefden.
Werning en Lee hebben ook bevestigd dat een bot van een derde dinosaurus, een vrouwtjes T.rex ook medullair bot bevat die ten tijde van overlijden de leeftijd van 18 jaar had en daarmee de conclusie van Mary H. Schweitzer in 2005 bevestigt.

"We hebben geluk gehad dat we deze vrouwelijke dieren hebben gevonden," zei Werning. "Medullair been wordt maar drie tot vier weken gevormd in een seksueel volwassen vrouwelijk dier, dus je moet heel wat dinosaurusbeenderen doorzagen om een kans te maken dit te vinden."

In de afgelopen 10 tot 15 jaar hebben studies van dinosaurusbeenderen veel aan het licht gebracht over de groeistrategie van dinosaurussen omdat beenderen groeiringen vormen net zoals in bomen. En net zoals bij bomen stelt een ring een jaar voor. Ondanks de nauwe verwantschap met reptielen groeiden dinosaurussen veel sneller dan nu levende reptielen en hun beenderen hadden een grotere bloedtoevoer. Onder levende dieren zijn alleen vogels en zoogdieren die zo een snelle groei doormaken. Vogels en kleine zoogdieren groeien snel naar volwassenheid en worden dan geslachtsrijp, maar grote zoogdieren worden geslachtsrijp kort voor de groei afneemt.

Pogingen om te achterhalen wanneer dinosaurussen seksueel rijp werden, en dus of ze meer op vogels of op zoogdieren leken, waren moeilijk omdat er geen duidelijke tekens van seksuele rijpheid in de skeletten konden worden gevonden. Daarom was de opwinding groot toen Mary H. Schweitzer in 2005 medullair been aantrof in het dijbeen van een T.rex. Terwijl andere paleontologen zonder succes naar andere beenderen zochten met medullair beenweefsel hadden Werning en Lee succes bij een veel voorkomende dinosaurus, Tenontosaurus, en een Allosaurus.

©Andrew Lee/Ohio University; fossil courtesy of the University of Utah