©nature
25 september 2009
De evolutie van de dinosaurussen die naar de vogels leidt, is nog steeds niet erg bekend. Dit komt vooral door de weinige fossielen die gevonden zijn van deze groep uit de Jura. Het resultaat hiervan is dat sommige onderzoekers de 'tijd paradox' aanvoeren als bewijs tegen een afstamming van vogels van de dinosaurussen.
Nu is er een fossiel gevonden die uitzonderlijk goed geconserveerd is gebleven en stamt uit de eerste periode van de Late Jura, en komt uit de Liaoning provincie (China). De dinosaurus hoort bij de Troodontidae, theropoden die erg dicht bij de vogels staan. Deze vondst weerlegt de 'tijd paradox' en levert belangrijke informatie over de evolutionaire tijdspanne en de verspreiding en aftakking van theropode dinosaurussen.
Verder levert deze vondst, vooral de uitgebreide bevedering en dan vooral de lange contourveren op de pes, nieuwe inzichten over de vroege evolutie van veren en laat de complexe verspreiding van skeletkenmerken en lichaamsbedekking dicht bij de overgang van dinosaurus naar vogel zien.
Deze dinosaurus, Anchiornis huxleyi, is kort geleden beschreven op basis van een incompleet skelet en werd toen als basale vogel geclassificeerd. Nu is er dus een zeer goed bewaard exemplaar gevonden in aardlagen die worden gedateerd op 161-151 miljoen jaar oud. Deze dinosaurus is dus ouder dan Archaeopteryx, algemeen beschouwd als de eerste vogel, die minder dan 150 miljoen jaar oud is.
Anchiornis heeft 10 lange contourveren aan de voorarm, 11 aan de hand, 12-13 aan de kuit en 10-11 aan de metatarsus. De hand- en armpennen zijn gelijk qua grootte en morfologie. De langste veren , die van de distale arm en het proximale deel van de hand zijn ongeveer 150% van het opperarm been. Omdat de grootste vleugelveren dicht bij de pols zitten is het breedste deel van de vleugel relatief proximaal. Dit in tegenstelling tot de basale dromaeosauride Microraptor en basale vogels zoals Archaeopteryx. Ook grote delen van het onderbeen zijn bedekt met contourveren, waarvan die van de middenvoetsbeentjes evenwijdig aan deze liggen. Er zitten ook nog veel kleinere veren aan de tenen, op de klauwen na dan. Ook deze veren lijken een centrale schacht te hebben, iets wat tot nu toe van geen enkel fossiel bekend was. De veren zijn symmetrisch van bouw eb hebben waarschijnlijk geen rol gespeeld bij het vliegen. Daarvoor zie je meestal asymmetrische veren.
Er konden twee typen donsveren worden onderscheidden die leken op eerder geïdentificeerde typen bij de dromaeosauride Sinornithosaurus.
Na analyse kwam Anchiornis als basale Troodonide dinosaurus uit de bus, maar heeft ook enkele opvallende kenmerken van dinosaurussen uit de Dromaeosauridae en Avialae. Zo zijn de voorarmen proportioneel veel langer dan die van andere troodoniden, maar gelijk aan die van dromaeosauriden en dinosaurussen die tot de Avialae behoren. De armlengte van Anchiornis is zelfs langer als die van Microraptor, en dit wordt algemeen beschouwd als een indicatie voor het vliegen. De vleugels van Anchiornis zijn echter minder geschikt om te vliegen als de vleugels van Microraptor en basale vogels. De lange benen wijzen op een rennend dier maar de veren zijn hierbij wel zeer ongebruikelijk en misschien wel onhandig. Alles wijst er op dat lange slagveren eerst aan de uiteinden van de armen en de staart evolueerden in dromaeosauride dinosaurussen en pas in een later stadium van theropode evolutie naar andere delen van de arm of benen.
Er zijn drie basale dinosaurusgroepen waarbij slagveren op de benen evolueerden, en dan vooral aan de metatarsus.
©nature
6 juli 2009
Australië heeft in vergelijking met andere continenten maar een schamel aantal dinosaurussen voorgebracht. En vaak ook nog eens erg fragmentarisch materiaal. Dat is ook weer niet zo verwonderlijk als je bedenkt dat de meeste vondsten gedaan zijn door met explosieven te werken. (zie ook: Pooldino's). Australië heeft wel veel gebieden met lagen uit het Mesozoïcum, maar de vondsten zijn vaak zo fragmentarisch en van verschillende soorten en/of individuen dat een beschrijving vaak niet mogelijk is.
De enige beschreven sauropode dinosaurus tot nu toe was Austrosaurus mckillopi volgens de schrijvers. Maar er is toch ook nog Rhoetosaurus Brownei?
Nu zijn er drie nieuwe dinosaurussen beschreven door een team paleontologen,
Scott A. Hocknull1*, Matt A. White2, Travis R. Tischler2, Alex G. Cook1, Naomi D. Calleja2, Trish Sloan2, David A. Elliott2
1 Geosciences, Queensland Museum, Hendra, Queensland, Australia, 2 Australian Age of Dinosaurs Museum of Natural History, The Jump-up, Winton, Queensland, Australia
Classificatie
Dinosauria
Saurischia
Sauropodomorpha
Titanosauriformes
Titanosauria
Diamantinasaurus gen. nov.
Ethymologie
Diamantina is een rivier dicht bij de vindplaats en sauros betekent hagedis.
Type species. Diamantinasaurus matildae, en matildae is vernoemt naar het australisch liedje "Waltzing Matilda" geschreven door Banjo Patterson (die naam zullen we straks nog een keer tegenkomen).
Vindplaats en ouderdom
Winton formatie, late albiaan (Krijt)
Classificatie
Dinosauria
Saurischia
Sauropodomorpha
Titanosauriformes
Incertae sedis
Wintonotitan gen. nov.
Ethymologie
Winton is de stad Winton en Titan betekent in de griekse mythologie reusachtig.
Type species
Wintonotitan wattsi
Naar Keith Watts die deze dinosaurus heeft gevonden en aan het Queensland Museum heeft geschonken in 1974
Vindplaats en ouderdom
60 km ten noorden van Winton, Central Queensland, Australia
Albiaan (Krijt)
Classificatie
Dinosauria
Saurischia
Theropoda
Tetanurae
Allosauroidea
Incertae sedis
Australovenator gen. nov.
Ethymologie
Australis betekent zuidelijk, de dinosaurus is op het zuiderlijk halfrond gevonden en de naam slaat natuurlijk ook op Australië. Venator is latijn voor jager.
Type species
Australovenator wintonensis
Weer komt de naam van het stadje Winton terug
Ook de resten van theropode dinosaurussen uit Australië zijn schaars en fragmentarisch. Alle tot nu toe beschreven theropode dinosaurussen waren gebaseerd op een of twee individuele skeletelementen. Vier taxa zijn formeel beschreven en nog een twee taxa behoren tot een al egens anders beschreven soort.
A–B. Diamantinasaurus matildae gen. et sp. nov. (AODF 603); A. Right side, B. Left side. C. Wintonotitan wattsi gen. et sp. nov. (QMF 7292); Left view. D. Australovenator wintonensis gen. et sp. nov. (QMF 7292); Right view. Artwork: T. Tischler, Australian Age of Dinosaurs Museum of Natural History.
Bron: PlosOne website
Dan nog enkel feitjes over Banjo (Australovenator),
26 april 2009
In 2006 en 2007 heeft een team paleontologen in China een schat aan nieuwe dinosaurusbeenderen gevonden uit de vroege Krijtperiode. Er blijken zelfs twee geheel nieuwe theropode dinosaurussoorten gevonden te zijn.
Een is een vroege verwant van T.rex en is Xiongguanlong baimoensis genoemd. De naam slaat op de plaats waar deze dinosaurus in de Gobi woestijn is gevonden. ('Xiong Guan' betekent 'grote pas' en long betekent 'draak'). De speciesnaam refereert aan het landschap dat 'bai mo' oftewel 'white gost' betekent.
Xiongguanlong zou op heuphoogte ongeveer 1.50 meter gemeten hebben en had een schedel van zo'n 46 centimeter lengte waarin 70 tanden zaten. Een stuk kleiner dus dan zijn latere neef T.rex, de grootste tot nu toe heeft een heuphoogte van ongeveer 4 meter. Volgens paleontoloog Peter Makovicky (een van de mede-auteurs van deze publicatie) is deze nieuwe dinosaurus een 'missing link' in het fossiel record van tyrannosauride dinosaurussen. De grote tyrannosauriden die aan het eind van de Krijt periode leefden zoals T.rex en Albertosaurus zijn al meer dan honderd jaar bekend, en de laatste jaren zijn nog enkele vroege exemplaren uit Engeland en China ontdekt. Er bestond echter een gat tussen deze vroege en de latere evolutionaire vormen van tyrannosauriden.
Volgens een andere paleontoloog die aan deze excavatie heeft meegewerkt (Mark Norell) schept deze vondst meer duidelijkheid over 40 tot 50 miljoen jaar evolutie van tyrannosauriërs. Xiongguanlong verschilt van andere tyrannosauriden in het feit dat hij een lange, smalle snuit heeft in plaats van een massieve, wijde snuit geoptimaliseerd voor een zeer krachtige beet. Xiongguanlong onderstreept de heersende gedachte dat tyrannosauriden als kleine, tot middelgrote dinosaurussen zijn begonnen die al een paar kenmerken hadden van de enorme bijtkracht die in latere vormen tot uitdrukking kwamen. De proporties van deze dinosaurus komen overeen met de juveniele vormen van de latere, grotere tyrannosauriden en bevestigen dat de massieve schedels van T.rex en zijn naaste verwanten zijn geëvolueerd uit lange, smalle schedels zoals die van Xiongguanlong.
Grootteverschillen in Guanlong links, Xiongguanlong en T.rex
Het team dat de hierboven beschreven dinosaurus ontdekte heeft ook nog een andere nieuwe theropode dinosaurus gevonden. Beishanlong grandis is een ornithomimosauriër, vaak aangeduid als 'struisvogel-dinosauriër'. Deze groep dinosaurussen hadden een tandeloze bek en waren waarschijnlijk omnivoor of herbivoor. Beishanlong is een van de grootste tot nu toe gevonden ornithomimosaurussen, en kan wedijveren met Gallimimus. Uit analyses van de beenderstructuur blijkt dat dit exemplaar nog niet helemaal volgroeid was. Na bestudering van de groeilijnen komen de geleerden tot de conclusie dat deze dinosaurus 14 jaar is geweest toen hij stierf en nog in zijn groeiperiode zat. Er moeten dus nog grotere exemplaren hebben rondgelopen.
Beishanlong had aan zijn handen klauwen van wel 36 centimeter! En de armen waren krachtiger dan die van de meeste andere ornithomimosauriërs. Vermoed wordt dat deze klauwen gebruikt werden om te graven of misschien wel termietheuvels open te breken.
Andere dinosaurussen die werden gevonden samen met Beishanlong en Xiongguanlong zijn de therizinoïde theropode Suzhousaurus, primitieve hadrosauriërs, de kleine ceratops Auroraceratops en kleine en grote deinonychosauriërs.
Beishanlong en Gallimimus
1 maart 2009
Normaal gesproken denken we bij stegosauriërs aan dinosaurussen die op vier poten lopen, kleine voorpoten en een korte nek. Het wordt aangenomen dat ze planten aten die laag bij de grond groeiden.
Nu is er in Portugal een stegosauriër gevonden met ten minste 17 nerkwervels, 8 meer dan basale ornithischiërs zoals Scutellosaurus. Deze nieuwe dinosaurus heeft zelfs meer nekwervels dan de meeste sauropoden met een lange nek! De extra "nekwervels" komen van de voorste rugwervels die veranderd zijn in nekwervels en vergroting van de wervelcentra. Hetzelfde evolutionaire principe als te zien is in de evolutie van Sauropoden.
Miragaia bestaat uit een gedeeltelijk gearticuleerd skelet en het zijn de enige Europese stegosauriër schedelfragmenten gevonden tot nu toe. Fylogenetische analyses laten zien dat Miragaia en Dacentrurus als zustergroep gezien moeten worden en trekken de tot nu toe heersende opvatting in twijfel dat Dacentrurus een basale stegosauride dinosaurus is.
Classificatie
Dinosauria
Ornithischia
Stegosauria
Dacentrurinae
Miragaia longicollum
Etymologie
Miragaia komt van de plaats en geologische laag waarin deze dinosaurus is gevonden. Longicollum slaat op de lange nek van deze stegosauriër. Verder kan Mira- als de vrouwelijke vorm van het latijnse Mirus gezien worden dat "prachtig" betekent en Gaia is een Griekse aardgodin. Voluit wordt de naam dan, Prachtige godin van de aarde.
Vindplaats en ouderdom
Gevonden bij Miragaia, gemeente Lourinha (Portugal). Late Jura (Kimmeridgien-Tithonien; 154.1- 150.7 mjg)..
© 2009 The Royal Society
januari 2009
De allereerste veren zijn waarschijnlijk ontstaan om mee te pronken en niet om warmte vast te houden of speciaal om te vliegen. Dit beweren tenminste Xing Xu en zijn team na de bestudering van een nieuw exemplaar van Beipiaosaurus. Het was al bekend dat deze dinosaurus bedekt is geweest met veren maar nu zijn andere, primitieve veren ontdekt op een nieuw recentelijk gevonden exemplaar. Deze onderzoekers denken dat veren al voor de dinosaurussen zijn ontstaan in de groep Archosauriërs waartoe ook Pterosaurussen en primitieve krokodillen hoorden alsook dinosaurussen en vogels en de moderne krokodillen. Xu, een paleontoloog van de Chinese Academy of Sciences in Beijing, denkt dat veren 235 miljoen jaar geleden al zijn ontstaan.
Beipiaosaurus had twee soorten veren op zijn lichaam, kleine draadachtige veren die het lichaam bedekten en grotere, stijve veren die de primitieve vorm voorstellen. Dit zijn dan 'Stage I' veren die door Richard O. Prum en Alan H. Brush zijn voorspeld in hun beschrijving van de evolutie van veren. De veren lijken op de pen-achtige structuren van Psittacosaurus en enkele Pterosaurussen. Dit heeft de onderzoekers er toe gebracht aan te nemen dat de gemeenschappelijke voorouder van deze groep dieren, dinosaurussen en Pterosaurussen, deze primitieve vorm veren heeft ontwikkeld.
De tot nu toe gevonden veren bij dinosaurussen bestonden uit meerdere filamenten of waren borstelachtig. De nu gevonden type veer is veel primitiever en bestaat uit een enkele schacht maar heeft een andere structuur dan haar.
De morfologie en verdeling op het lichaam sluiten uit dat het hier gaat om veren om mee te vliegen of om de dinosaurus warm te houden. Xu en zijn team denken dat ze voor display doeleinden werden gebruikt om soortgenoten te kunnen identificeren of om indruk te maken op de vrouwtjes.
De meeste studies gaan er van uit dat de eerste veren zijn ontstaan om het lichaam warm te houden maar deze ontdekking geeft aan dat display een van de eerste functies kan zijn geweest. Veren om te vliegen zijn pas veel later ontstaan. Deze vondst ontkracht, volgens de onderzoekers dan, het idee dat veren en vlucht tegelijkertijd zijn ontstaan. Het laat zien dat dinosaurussen en pterosaurussen en andere vliegers al bestaande veren aanpasten om te vliegen.