HETERODONTOSAURIDAE
Heterodontosauridea (Romer, 1966) vormt een groep die is benoemd naar aanleiding van gedeelde karakteristieke eigenschappen tussen de kleine ornithopoden Heterodontosaurus en Lycorhinus (Haughton, 1924).
Heterodontosauriden zijn 1 tot 2 meter grote tweevoetige herbivore ornitischiers die alleen bekend zijn (behoudens twijfelachtig materiaal van Noord Amerika) van het Vroege Jura van Zuid Afrika. Het vroegst bekende heterodontosauridae fossiel (beschreven in 1911) was aan kaakfragment met meerdere tanden welk werd gevonden in Zuid Afrika deze vondst werd Geranosaurus (kraan-hagedis) genoemd. Later werd er nog een kaakfragment gevonden maar men ging er hierbij vanuit dat dit toebehoorde aan een zoogdierachtig reptiel dat Lycorhinus augustidens werd genoemd.
De heterodontosauridae worden beschouwd als de meest primitieve leden van de ornithopoda (Weishampel & Witmer, 1990). Heterodontosaurus werd ontdekt tijdens een expeditie in de begin jaren zestig (60-61) en werd in 1962 benoemd door A.W. Crompton van de Harvard University en A.J. Charig van het Britisch Museum. Later in 1975 werd Abrictosaurus consors door J. Hopson van de University of Chicago toegevoegd aan de groep heterodontosauridea.
Van de drie bekende genussen die de groep heterodontosauridae vormen zijn er twee gebaseerd op incompleet of incompleet beschreven materiaal. De drie genussen zijn elk uniek in hun soort. Heterodontosaurus tucki is bekend van twee goed bewaarde schedels en een enkel gearticuleerd skelet. Abrictosaurus consors en Lycorhinus augustidens zijn respectievelijk bekend van twee schedels (waarvan een met een gedeeltelijk skelet en geisoleerde tanden en kaak-elementen.
Heterodontosaurus ("verschillende tanden hagedis") bezat drie verschillende soorten tanden; scherpe vooringeplaatste boventanden die beten op een tandeloze hoornige bek, lange hoektanden die in groeven in de boven en onderkaak pasten en hoog gekroonde kiezen.
Heterodontosaurus bezat drie lange voorwaarts gerichte tenen aan zijn voeten, aaneengegroeide onderbeen- , enkel- en middenvoetsbeenderen, zijn armen waren gespierd en elke grijphand had drie lange stompe geklauwde vingers en een kleine vierde en vijfde vinger.
Weishampel en Wirmer (1990) denken dat de bijzondere kenmerken van de schouder- pols- en handgewrichten zouden kunnen betekenen dat Heterodontosaurus in de grond krabde op zoek naar wortels en knollen of termietennesten opengroef om de insekten op te eten want hoewelde tanden van Heterodontosaurus zeker geen carnivore tanden zijn kan het zeer wel mogelijk geweest zijn dat hij ook insekten at.
HETERODONTOSAURIDAE
| ABRICTOSAURUS consors Thulborn,1974 Ornithopoda Heterodontosauridae Triassic Late Jurassic Early Norian Rhaetian Hettangian Sinemurian 213 200 Upper Eliot Formation, Cape Province, South Africa; Upper Eliot Formation, Qachas Nek, Lesotho |
| DIANCHUNGOSAURUS lufengensis Young,1928 Ornithopoda Heterodontosauridae NOMINA DUBIA Jurassic Early Hettangian Sinemurian Pliensbachian 208 187 Red Beds of the Lower Lufeng Series [= Fengjiahe Formation], Dianzhong Basin, central Yunnan Province, China |
| ECHINODON becklessi Owen,1861 Ornithopoda Heterodontosauridae Jurassic Late Tithonian 152.1 145.6 Middle Purbeck Beds, Dorset, England |
| GERANOSAURUS atavus Broom,1911 Ornithopoda Heterodontosauridae NOMINA DUBIAJurassic Early Sinemurian 203.5 194.5 Clarence Formation, Cape Province, South Africa |
| HETERODONTOSAURUS tucki Crompton & Charig,1962 Ornithopoda Heterodontosauridae Jurassic Early Hettangian Sinemurian 208 194.5 Upper Eliot Formation, Clarens Formation, Cape Province, South Africa |
| LANASAURUS scalpridens Gow,1975 Ornithopoda Heterodontosauridae Jurassic Early Hettangian Sinemurian 208 194.5 Upper Elliot Formation, Orange Freestate, South Africa |
| LYCORHINUS angustidens Haughton,1924 Ornithopoda Heterodontosauridae Jurassic Early Hettangian Sinemurian 208 194.5 Upper Eliot Formation, Cape Province, Orange Free State, South Africa |
| LYCORHINUS consors Thulborn,1974 Ornithopoda Heterodontosauridae |
bronnen: The Illustrated Encyclopedia of Dinosaurs [David Norman] Encyclopedia of Dinosaurs [Currie en Padian] The ultimate dinosaur book [ David Lambert]