Een portret van.......

PAUL SERENO

Door Steve Brusatte

"Van de oudste dinosaurier tot aan de vreemde visetende Suchomimus - Paul Sereno is de meester der ontdekkingen"

photo: Hans Larsson.

Er zijn in hoofdzaak drie soorten paleontologen. Veel paleontologen trekken simpelweg het veld in met de intentie specimens van hoge kwaliteit te vinden, zoals de beroemde Barnum Brown. Vele fossielenjagers zoeken in ontelbare formaties om informatie te verzamelen over de levenswijze van dinosauriërs en andere prehistorische dieren, zoals Jack Horner en zijn zoektocht naar baby dinosauriërs. Weer anderen trekken er op uit in de hoop nieuwe (nog niet beschreven) soorten te vinden. Dr. Paul Sereno is aanvechtbaar de meest succesvolle in die soort van paleontologen.

Je zult de naam Paul Sereno ongetwijfeld kennen indien je een echte paleontologische "die hard" bent. Waarschijnlijk herinner je ongetwijfeld het verhaal van Associated Press dat was gewijd aan de ontdekking door Paul Sereno van Suchomimus. Deze vondst welke in november 1998 bekend werd gemaakt kreeg opmerkelijk veel aandacht in de pers. Suchomimus bleek een monumentale vondst, en was zeer belangrijk voor de dinosaurus paleontologie. Maar Suchomimus is niet de enigste belangrijke vondst van Paul Sereno, verre van dat.

Sereno’s paleontologische carrière is er een met vele facetten. Hij was een opstandig kind in een academisch gevormde familie. Hij was een typisch probleem kind dat in het basisonderwijs maar net meekon maar via het middelbaar- wist hij toch door te dringen tot het hoger onderwijs om tenslotte op de Northern Illinois University te belanden.

Niet wetend welke weg in te slaan zocht Sereno naar een professie welke hij vond in de paleontologie. Samen met zijn broer Martin waar hij op bezoek was bezocht hij het Amerikaans Museum voor Natuurlijke Historie in New York. Vanaf dat moment wilde hij nog maar een ding namelijk paleontoloog worden.

Wetende dat hij kunst, reizen, biologie, geologie en avontuur kon combineren ging hij na te zijn afgestudeerd aan de Northern Illinois University naar de Columbia University. Slechts een paar jaar later verliet het kind dat de basisschool maar ter nauwernood wist te volbrengen met een doctoraal en een frisse kijk op zaken de universiteit, gereed om de fossielen in de wereld te onderzoeken. Snel hierna werd hij aangesteld als professor aan de University of Chicago, en dat was de start van een briljante carrière in de paleontologie.

In 1988 leidde Sereno zijn eerste expeditie welk een groot succes werd. Hij leidde een groep naar de Andes in Argentinië, gedurende de derde week deed hij een verbazingwekkende ontdekking. Toen hij een dagzomende aardlaag onderzocht vond hij iets dat op nekwervels leek. Nader onderzoek bracht toen de eerst gevonden schedel van Herrerasaurus aan het licht. Sereno en zijn groep vernoemden deze vondst naar Victorino Herrera die de paleontologen naar de vindplaats had geleid.

In 1991 ondernam Sereno wederom een expeditie naar Argentinië. Gedurende deze expeditie werd wederom een belangrijke vondst gedaan toen Ricardo Martinez, een lid van de groep over een vreemd uitziende schedel struikelde. De schedel bleek te hebben toebehoord aan een vroege theropode. Sereno gaf het de naam Eoraptor wat reptiel van de dageraad betekent. Het reptiel was slechts een kleine 92 centimeter groot en was naar schatting 228 miljoen jaar oud. Sereno, gebruikte deze vondst om net als Horner een hypothese te lanceren. Volgens Sereno bezaten Eoraptor en Herrerasaurus specificaties die hen plaatsen in de groep der theropoden, daarom waren zij niet zo primitief als eerste gedacht wat zou betekenen dat dinosauriërs zich veel vroeger dan verwacht zouden hebben verspreid over de wereld.

Na Argentinië verlegde Sereno zijn werkgebied naar Afrika om te zoeken naar de eerste tekenen van dinosauriërs uit het Krijt tijdperk aldaar. Hij ging vlot van start met de ontdekking van Afrovenator abakenis (jager van Abaka, Afrika) deze 8 meter lange jager werd in 1993 ontdekt in een 130 miljoen jaar oude aardlaag. Deze verschrikkelijke hagedis had een drievingerige hand een sikkel vormige klauw en bijna 5 cm lange mesachtige tanden. 

Het belangrijkste aan deze vondst waren echter de achtergronden die Afrovenator onthulde van het uiteen drijven van Pangea. Voor Sereno’s ontdekking waren velen van mening dat Pangea in twee stukken was gebroken voor de tijd van Afrovenator, maar het dichtstbijzijnde familielid van Afrovenator is de Noord Amerikaanse Allosaurus. In plaats van een dichte relatie met dinosauriërs dewelke in Zuid Amerika zijn gevonden (welk continent geacht werd te zijn verbonden geweest met Afrika nadat Pangea uiteen viel) bleek Afrovenator relaties te hebben met dinosaurussen waarvan gedacht werd dat zij duizenden kilometers en een zee verwijderd leefden. Dit duidde volgens Sereno op een veel langere extensie van Pangea dan eerder aangenomen. (voordien werd gedacht dat Pangea zo’n 150 miljoen jaar geleden splitste.)

In 1995 ondernam Sereno wederom een expeditie naar Afrika. Uit 90 miljoen jaar oude rotsen in Marokko groef de groep de eerst gevonden schedel op van Carcharodontosaurus saharicus dit tesamen met de 7 meter en 62 centimeter lange Deltadromeus.

Deltadromeus agilis (behendige delta renner) was een even zeldzame als belangrijke vondst. Deze snelvoetige carnivoor werd feitelijk ontdekt door groepslid Gabrielle Lyon welke nu met Sereno is getrouwd. Het werd later beschreven als een nieuw species in het blad Science.

De schedel van Carcharodontosaurus (haaientand reptiel van de Sahara) was een opmerkelijk nieuwsfeit. De reden:
Carcharodontosaurus was een 13.5 meter lange jager en was daarmee groter dan Tyrannosaurus rex alhoewel de herseninhoud van het dier slechts de helft was van dat van Tyrannosaurus rex. Volgens Sereno bestond de prooi van deze jager voornamelijk uit sauropode dinosaurussen.

Al deze vondsten waren van voortreffelijke kwaliteit en cruciaal voor de wetenschap, maar geen enkele kreeg zoveel aandacht in de pers als de vondst van Suchomimus. welke vondst de voorpagina haalde van de Chicago Tribune, werd genoemd in Time Magazine en waarvan een special werd gemaakt op National Geographic televsion.

In 1977 had Sereno de leiding over een expeditie naar het door oorlog verscheurde Afrikaanse Niger, met het risico te sneuvelen. De groep ontweek legertroepen en weerstond de constante hitte om een van de meest belangrijke paleontologische specimens te vinden van het decennia. Het verhaal van de vondst is er geen van complexe planning en graafwerkzaamheden, maar een van een simpele ontdekking. Het was zo simpel omdat groepslid David Varricchio gewoon een grote vreemde klauw eroderend uit het woestijnzand ontdekte. Die vondst leidde tot de ontdekking dat er meer dan 400 delen van een skelet net onder het oppervlak begraven lagen.

Nadat het uitgraven was gedaan nam Sereno het specimen mee naar zijn laboratorium en kwam tot vele interessante conclusies. De dinosaurus welke hij de naam Suchomimus tenerensis gaf (krokodil imitator van de Tenere) was een 11 meter lange carnivoor met een heuphoogte van 3.6 meter. Sereno plaatste het in de familie der Spinosauriden waardoor het de meest complete dinosaurus uit deze vreemde met rugzeil dragende groep werd.

Het meest interessante deel van Suchomimus was zonder twijfel de schedel. Zijn 1.2 meter lange schedel liep uit in een smalle snuit met grote tanden aan het eind. Deze honderd subconiale tanden werden beschermd door een rozet, of een huidachtige bescherming. Deze vreemde tanden waren niet gelijkend op die van de meeste carnivoren. Anders dan bij Tyrannosaurus en Allosaurus waren de tanden van Suchomimus niet geplaatst als messen maar meer als haken. Een eigenschap die vaak voorkomt bij specifieke viseters.

"Het was een dinosaurus die hard zijn best deed om een krokodil te zijn" , zei Sereno.

Deze dinosaurus bezat 30 cm lange duinklauwen, krachtig gebouwde voorarmen, welke werden gebruikt om prooien te vangen en een dun beenachtig zeil op zijn rug dat vermoedelijk alleen werd gebruikt voor uiterlijk vertoon.

Suchomimus zou hebben geleefd in een nat, moerasachtig omgeving zo’n honderd miljoen jaar geleden. In die tijd was er volop vis aanwezig in dit gebied en zou een ideaal gebied zijn geweest voor deze krokodil imitator.

"Het was de dominante jager van zijn tijd" verklaarde Sereno.

Dr. Thomas Holtz, Jr. Verbonden aan de University of Maryland wijst op de belangrijkheid van sommige van Suchiomimus eigenschappen. De evolutie van een visetend dieet, verklaarde hij in zijn Science artikel dat was geschreven naar aanleiding van de beschrijving van de soort door Sereno, kan verklaren waarom er zoveel jagers konden passen binnen een gebied. Holtz verklaarde dat in de wereld van vandaag het normaal is dat er slechts een hoofdjager is in een ecosysteem. Maar Suchomimus moet zijn gebied hebben gedeeld met Carcharodontosaurus en Deltadromeus. Indien het een gespecialiseerde viseter was en de andere vleeseters konden meerdere grote jagers leven in het zelfde gebied.

Suchomimus was nauw verwant aan Baryonyx, een Engelse spinosauride, wat volgens Sereno suggereert dat de voorouders van spinosauriden de brede Tethyan zeestraat dewelke de noordelijke landmassa’s scheidde van de zuidelijke waren over gestoken. Hij veronderstelde dat een landbrug de twee landmassa’s moet hebben verbonden.

Suchomimus was zeker een belangrijke vondst. Evolutie gaf het zijn gereedschap voor het eten van vis welke een voedsel bron vormde die buiten het bereik van de andere jagers lag. Dit kan leiden tot nieuwe inzichten in hoe de dinosaurussen in staat waren om op aarde zo’n lange tijd te overheersen legde Holtz uit.

Door ontelbaar veldwerk en laboratorium studies is Paul Sereno van de University of Chicago een van de meest succesvolle "dinosaurusjagers" geworden. Uit een lastig moeilijk lerend kind groeide een van de bekendste paleontologen van deze tijd. Hij verdient zijn faam. Zonder Sereno zouden we niet de kennis bezitten van de jongste dinosaurussen, de verspreiding van dinosaurussen en de evolutie van de spinosaurussen. En zonder Sereno zouden we Herrerasaurus, Eoraptor, Carcharodontosaurus, Afrovenator, Deltadromeus en Suchomimus niet kennen.

**Steve Brusatte, uit Ottawa, Illinois, USA, heeft onderzoek gedaan naar beroemde paleontologen in de hoop dat hij de eerste teenager kan worden die over paleontologen een boek schrijft. Het boek richt zich voornamelijk op de contributies aan de moderne paleontologie. (inclusief amateurs, verzamelaars en kunstenaars). Een publicatie aanbod kan worden gezonden naar: Steve' emailadres brusatte@theramp.net of bezoek zijn site op url:
http://www.geocities.com/CapeCanaveral/Galaxy/8152